Obowiązki właściciela windy – o czym należy pamiętać?
Winda jest urządzeniem, które każdego dnia może przewozić dziesiątki, setki, a w większych obiektach nawet tysiące osób. Jej bezpieczne i niezawodne działanie zależy nie tylko od producenta oraz firmy serwisowej, ale również od właściciela lub zarządcy budynku.
W przepisach dotyczących dozoru technicznego często używane jest określenie „eksploatujący”. Jest nim podmiot odpowiedzialny za użytkowanie urządzenia – na przykład właściciel budynku, wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia, zarządca nieruchomości albo przedsiębiorca korzystający z dźwigu.
Jakie obowiązki spoczywają na eksploatującym windę?
1. Uzyskanie decyzji zezwalającej na eksploatację.
Dźwigi osobowe, osobowo-towarowe i towarowe podlegają dozorowi technicznemu. Oznacza to, że winda nie może być użytkowana wyłącznie na podstawie tego, że została zamontowana i uruchomiona przez producenta.
Przed rozpoczęciem jej użytkowania urządzenie należy zgłosić do właściwej jednostki dozoru technicznego. Eksploatacja windy jest możliwa dopiero po przeprowadzeniu odpowiedniego badania i wydaniu decyzji zezwalającej na jej eksploatację.
Właściciel lub zarządca powinien również kontrolować termin ważności decyzji i odpowiednio przygotowywać urządzenie do kolejnych badań.
2. Zapewnienie regularnej konserwacji.
Jednym z najważniejszych obowiązków eksploatującego jest zapewnienie właściwej konserwacji windy. Przeglądy powinny być wykonywane zgodnie z instrukcją eksploatacji urządzenia oraz obowiązującymi przepisami.
Konserwację można powierzyć wyłącznie osobie posiadającej odpowiednie kwalifikacje do konserwacji danego rodzaju urządzenia, potwierdzone przez właściwą jednostkę dozoru technicznego.
Podczas przeglądów konserwator sprawdza między innymi działanie mechanizmów, układów sterowania, drzwi, zamków, zabezpieczeń, urządzeń alarmowych oraz innych elementów mających wpływ na bezpieczeństwo pasażerów.
Regularna konserwacja nie powinna być traktowana jedynie jako formalny wymóg. Pozwala ona odpowiednio wcześnie wykrywać zużycie podzespołów, ograniczać liczbę awarii oraz wydłużać czas bezpiecznej eksploatacji urządzenia.
3. Prowadzenie dziennika konserwacji.
Dla każdego dźwigu powinien być prowadzony dziennik konserwacji. Odnotowuje się w nim wykonane przeglądy, naprawy, wymiany elementów, pomiary oraz inne istotne czynności techniczne.
Za prawidłowe dokonywanie wpisów odpowiada konserwator, jednak eksploatujący powinien zapewnić, aby dziennik był prowadzony systematycznie i przechowywany w miejscu umożliwiającym jego okazanie podczas kontroli lub badania urządzenia.
Braki w dokumentacji mogą utrudnić ocenę stanu technicznego windy, a w niektórych przypadkach również przeprowadzenie badania przez inspektora dozoru technicznego.
4. Poddawanie windy badaniom technicznym.
W trakcie eksploatacji dźwigi podlegają badaniom przeprowadzanym przez właściwą jednostkę dozoru technicznego. Mogą to być między innymi:
- badania okresowe,
- badania doraźne eksploatacyjne,
- badania poawaryjne,
- badania powypadkowe.
Badania okresowe służą sprawdzeniu, czy stan urządzenia pozwala na jego dalszą bezpieczną eksploatację. Kontrolowana jest między innymi dokumentacja, stan zabezpieczeń, wykonanie wcześniejszych zaleceń oraz prawidłowość działania mechanizmów windy.
Eksploatujący powinien zapewnić odpowiednie warunki do wykonania badania, przygotować urządzenie oraz zadbać o obecność konserwatora posiadającego właściwe kwalifikacje.
5. Wykonywanie wymaganych pomiarów elektrycznych.
Winda jest wyposażona w instalację elektryczną i obwody bezpieczeństwa, dlatego konieczne jest wykonywanie okresowych pomiarów elektrycznych.
W przypadku urządzeń służących do przemieszczania osób pomiary rezystancji izolacji, ochrony przeciwporażeniowej oraz stosowanych uziemień powinny być wykonywane nie rzadziej niż raz w roku. Dodatkowe pomiary mogą być konieczne po zmianach w instalacji, naprawach lub wystąpieniu uszkodzeń mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo.
Wyniki pomiarów powinny zostać udokumentowane, a ich wykonanie odnotowane w dzienniku konserwacji.
6. Utrzymywanie windy w odpowiednim stanie technicznym.
Obowiązki właściciela windy nie kończą się na podpisaniu umowy z firmą konserwacyjną. Eksploatujący odpowiada również za zapewnianie właściwego stanu technicznego urządzenia w czasie jego codziennego użytkowania.
Należy reagować między innymi na:
- nietypowe odgłosy lub drgania,
- nieprawidłowe zatrzymywanie się kabiny,
- problemy z otwieraniem i zamykaniem drzwi,
- uszkodzone przyciski lub wyświetlacze,
- niesprawne oświetlenie,
- uszkodzenia kabiny i drzwi przystankowych,
- brak działania alarmu lub systemu łączności,
- zalanie szybu albo maszynowni,
- akty wandalizmu.
Niepokojących objawów nie należy ignorować. W przypadku podejrzenia, że dalsze użytkowanie windy może być niebezpieczne, urządzenie powinno zostać wyłączone z eksploatacji do czasu jego sprawdzenia przez uprawniony serwis.
7. Zapewnienie możliwości uwolnienia pasażerów.
Awaria windy może spowodować zatrzymanie kabiny pomiędzy piętrami. Właściciel lub zarządca powinien więc zapewnić skuteczny sposób przyjmowania zgłoszeń alarmowych oraz możliwość odpowiednio szybkiego podjęcia działań ratunkowych.
Procedura uwalniania pasażerów powinna być zgodna z instrukcją urządzenia. Czynności te mogą wykonywać wyłącznie osoby odpowiednio przeszkolone i upoważnione. Samodzielne otwieranie drzwi lub próba opuszczenia kabiny bez udziału właściwych służb może stworzyć poważne zagrożenie.
Warto regularnie sprawdzać działanie przycisku alarmowego, urządzenia łączności oraz informacji umieszczonych wewnątrz kabiny.
8. Zapewnienie dostępu do maszynowni i urządzeń technicznych.
Maszynownia, szyby, podszybie oraz inne przestrzenie techniczne windy powinny być zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych.
Jednocześnie eksploatujący powinien zapewnić odpowiedni dostęp konserwatorowi, inspektorowi dozoru technicznego i osobom wykonującym naprawy. Pomieszczenia techniczne nie powinny być wykorzystywane jako magazyny ani miejsca przechowywania przedmiotów niezwiązanych z eksploatacją windy.
Należy również zadbać o odpowiednie oświetlenie, porządek oraz bezpieczne dojście do urządzeń.
9. Zgłaszanie poważnych awarii i wypadków.
W przypadku wystąpienia niebezpiecznego uszkodzenia urządzenia lub wypadku związanego z jego eksploatacją mogą być wymagane badania doraźne poawaryjne albo powypadkowe. Ich celem jest ustalenie przyczyn zdarzenia i określenie działań zapobiegających podobnym sytuacjom w przyszłości.
Do czasu wyjaśnienia przyczyn zdarzenia urządzenie nie powinno być ponownie uruchamiane bez uzgodnienia z właściwymi podmiotami.
10. Uzgadnianie napraw i modernizacji.
Nie każda wymiana elementu windy może być traktowana jako zwykła czynność serwisowa. Poważniejsze naprawy, wymiana elementów bezpieczeństwa lub modernizacja urządzenia mogą wymagać dodatkowej dokumentacji, uzgodnień i badania doraźnego.
Dotyczy to między innymi wymiany cięgien nośnych, urządzeń chwytnych, zespołu napędowego, ogranicznika prędkości, systemu ryglowania drzwi oraz napraw konstrukcji nośnej. Badanie może być wymagane również po modernizacji uzgodnionej z jednostką dozoru technicznego.
Dlatego przed rozpoczęciem większych prac warto skonsultować ich zakres z firmą posiadającą odpowiednie doświadczenie i uprawnienia.
Odpowiedzialne zarządzanie windą to przede wszystkim bezpieczeństwo.
Właściciel lub zarządca windy odpowiada za znacznie więcej niż terminowe opłacanie usług serwisowych. Do jego podstawowych zadań należy zapewnienie konserwacji, prowadzenie dokumentacji, wykonywanie pomiarów, przygotowywanie urządzenia do badań oraz reagowanie na wszelkie nieprawidłowości.
Dobrze utrzymana winda jest bezpieczniejsza, bardziej niezawodna i mniej podatna na kosztowne awarie. Regularna współpraca z doświadczoną firmą dźwigową pozwala również odpowiednio wcześnie zaplanować naprawy lub modernizację urządzenia.
Potrzebujesz pomocy w zakresie konserwacji, naprawy lub modernizacji windy? Skontaktuj się z LiftX – pomożemy ocenić stan urządzenia i zaproponujemy rozwiązania dopasowane do potrzeb budynku.